Bảo tàng Quang Trung
Featured Item Background

Bảo tàng Quang Trung và Điện thờ Tây Sơn Featured

(0 bình chọn)
Viết bởi 
on 20/06/2017

Từ thành phố Quy Nhơn theo QL 19 về hướng tây hơn 42 km là thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn, quê hương của 3 anh em người anh hùng dân tộc Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ; cũng là nơi phát sinh phong trào khởi nghĩa Tây Sơn. Bảo tàng Quang Trung và điện thờ Tây Sơn ở thôn Kiên Mỹ là nơi lưu giữ khá đầy đủ những di tích hiện vật có liên quan tới phong trào Tây Sơn.

Bảo tàng Quang Trung được hình thành trên chính nền nhà cũ của gia tộc Nguyễn Huệ ở làng Kiên Mỹ, ấp Kiên Thành, nay thuộc thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn.

1x

Bảo tàng Quang Trung và Tượng đài Quang Trung.

Quần thể Bảo tàng Quang Trung – Điện thờ Tây Sơn là khu Bảo tàng Danh nhân lớn nhất cũng là một trong những bảo tàng thu hút lượng khách đến tham quan du lịch học tập nhiều  trên đất nước ta hiện nay. Quần thể bảo tàng Quang Trung gồm có các di tích :

Tây Sơn điện:

Tây Sơn Điện được xây dựng vào những năm đầu thế kỷ XIX để bí mật thờ ba anh em Tây Sơn. Trước đây thuộc Đình ở làng Kiên Mỹ, ấp Kiên Thành, huyện Tuy Viễn, phủ Quy Nhơn - nay là khối 1, thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định. Làng Kiên Mỹ là quê hương thứ hai của dòng họ Nguyễn Tây Sơn ở Đàng Trong. Từ khi về đây, cụ Cụ Hồ Phi Phúc đã góp công sức cùng nhân dân địa phương tạo dựng làng Kiên Mỹ thành làng chuyên làm nghề thủ công truyền thống kết hợp làm nông và buôn bán mà đời sông nhân dân trở nên trù phú. Nghề buôn bán trầu cau ở đây rất thuận tiện, có bến trường trầu bên bờ sông Kôn - nơi tiếp nhận trầu cau từ Tây Sơn thượng đạo chuyển về. Nguyễn Nhạc sau này có thời gian nối nghiệp cha làm nghề buôn bán trầu cau nên nhân dân thường gọi là anh Hai Trầu. Ông từng giao lưu buôn bán khắp miền xuôi, miền ngược trên dòng sông Kôn. Nhờ vậy, Nguyễn Nhạc có điều kiện chiêu hiền, đãi sĩ và khởi xướng phong trào khời nghĩa nông dân ở vùng Tây Sơn thượng đạo.

Làng Kiên Mỹ cũng là nơi hội tụ các nghĩa sĩ và là căn cứ đầu tiên của phong trào nông dân ở vùng Tây Sơn hạ đạo. Dưới sự lãnh đạo của ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ; đặc biệt là Quang Trung - Nguyễn Huệ đã đưa phong trào khởi nghĩa nông dân Tây Sơn trở thành phong trào giải phóng dân tộc, đánh đuổi 5 vạn quân Xiêm và 29 vạn quân Mãn Thanh xâm lược, bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc. Sau khi nhà Tây Sơn mất, thể hiện niềm tri ân đối với người có công với nước. năm Minh Mệnh thứ 3 (1823), nhân dân địa phương đã góp công, của xây dựng ngôi đình làng trên nền nhà cũ của ông bà Hồ Phi Phúc để bí mật thờ ba anh em nhà Tây Sơn, lấy tên là đình Kiên Mỹ. Ngôi đình nằm trong khu vườn với diện tích 2.323m2 , bên cạnh còn giếng nước và cây me do cụ Hồ Phi Phúc nuôi trồng và tạo dựng nên. Ban đầu, Đình được xây dựng với kiến trúc theo kiểu nhà mái lá miền Trung, có diện tích trên 100m2, có tiền đường, hậu tẩm, chất liệu bằng gỗ, mái lợp tranh, vách đất, có trính cấu, cột lỏng đở các vì kèo đầu chạm long, phụng, cửa bàn pha, các cây cột ví von: "Hạc chợ đình, cột đình Kiên Mỹ". Sắc phong thành hoàng của triều Nguyễn không thờ ở đây mà đem thờ ở miếu Vĩnh An thuộc xóm Hưng Trung. Như vậy, đình Kiên Mỹ xưa thờ thành hoàng là danh nghĩa, còn thực chất là thờ ba anh em nhà Tây Sơn. Nội thất đình được bài trí theo nghi thức đình làng ở miền Trung. Nhà tiền đường thờ Thành hoàng, nhà hậu tẩm thờ Tây Sơn tam kiệt. Đình thường tổ chức cúng kỵ vào rằm tháng 11 âm lịch, nhân tết cơm mới hàng năm để giỗ ba anh em nhà Tây Sơn.Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Đình đã bị đốt cháy. Sau đó, nhân dân lập miếu nhỏ dưới góc cây me để thờ ba anh em nhà Tây Sơn. Cây me cổ thụ đã đi vào tâm thức dân gian với lòng tri ân nhà Tây Sơn sâu nặng:Cây me, giếng nước, sân đình/ Ơn sâu, nghĩa nặng dân mình còn ghi.

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ, đất nước tạm thời chia cắt, nhân dân quận Bình Khê (Tây Sơn) lại góp công, của xây dựng lại ngôi đình ngay trên nền cũ, chính thức lấy tên là Tây Sơn Điện vào năm 1958. Từ đó, việc thờ cúng ba anh em nhà Tây Sơn và lễ hội kỷ niệm chiến thắng Ngọc hồi Đống Đa hàng năm được tổ chức công khai.

2x

Điện thờ Tam kiệt trong quần thể khu di tích Bảo tàng Quang Trung.

Tây sơn Điện được kiến trúc theo kiểu chữ đinh, móng xây đá chẻ, vách xây gạch đặc, mái lợp ngói đúc bằng xi măng, diện tích trên 100m2. Điện thờ chính có 3 gian, chính giữa thờ Quang Trung Hoàng đế - Nguyễn Huệ. Bên phải thờ Thái Đức Hoàng đế - Nguyễn Nhạc, bên trái thờ Đông Định Vương - Nguyễn Lữ. Tả, hữu điện thờ các quan văn võ và tiên tổ dòng họ nhà Tây Sơn. Tất cả đều có án thờ và trang trí theo kiểu cung đình ở miền Trung, hai đầu hồi có giá chiêng, trống để phục vụ tế lễ. Từ điện chính có nhà dẫn dài 6m, rộng 3m, trước nhà tứ giác, hai bên có hai hàng cột tròn trang trí hoa văn rồng mây quấn quanh cột, được đính bằng mẻ chai, chén vỡ đủ màu sắc rất uy nghi. Nhà tứ giác mái công, góc mai trang trí những hoa lá mái rồng, trên chóp có hồ lô thể hiện bầu thánh cứu an dân lành, trong nhà tứ giác có tượng bán thân Hoàng đế Quang Trung bằng gốm, cao 0,6m, sơn đen đặt trên bục cao 1 m, trước nhà dẫn có nhà bia hình tứ giác, bên trong đặt một tấm bia xi măng tráng đá mài xanh, nội dung văn bia ca ngợi thân thế sự nghiệp của ba anh em Tây Sơn. Lễ giỗ ba anh em nhà Tây Sơn vào rằm tháng 11 âm lịch gọi là kỵ hiệp và ngày giỗ trận kỷ niệm chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa vào ngày mùng 5 tết. Tế lễ được tổ chức trang nghiêm và có đọc văn tế

Sau chiến thắng lịch sử 1975, tỉnh Bình Định đã xây dựng Bảo tàng Quang Trung bên cạnh khu di tích Điện thờ. Từ đó, Tây Sơn Điện được giao cho Bảo tàng Quang Trung trực tiếp quản lý. Hằng năm, Bảo tàng phối hợp cùng chính quyền và nhân dân địa phương thực hiện các nghi thức cúng kỵ. Trong thời gian quản lý, Bảo tàng đã nhiều lần tu bổ Điện thờ nhưng không tránh khỏi sự xuống cấp vì Điện thờ xuống cấp không đủ điều kiện cho hàng vạn du khách về đây thăm viếng, tưởng niệm trong các ngày lễ, tết. Năm 1998, nhân dân đã quyên góp tiền của để xây dựng lại Điện thờ. Công trình được khởi công vào tháng 4/1998 và hoàn thành vào cuối năm, kịp phục vụ Lễ kỷ niệm 210 năm năm chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa (năm Kỷ Mão 1999). Điện thờ xây dựng lại với kiến trúc cổ, khá quy mô và hoành tráng, điện tích lớn gấp 3 lần so với Điện thờ cũ. Trên nóc Điện được trang trí "Lưỡng long chầu nguyệt". Trên đầu cửa chính có dòng chữ "Tây Sơn Điện", hai bên cửa chính có câu đối viết bằng chữ Hán:

“Tây khê thảo thụ lưu huân nghiệp /Nam quốc sơn hà chấn chiến công”.

Nghĩa là: Cây cỏ ở suối Tây còn lưu lại sự nghiệp cao cả / Sông núi nước Nam chấn động những chiến công.

Trước chính điện có nhà dẫn như điện thờ cũ, trước nhà dẫn có 1 tấm bia đá granite màu đỏ, ghi tóm tắt nội dung lịch sử điện thờ. Di tích giếng nước được xây nhà che hình lục giác đổ bê tông mái dan ngói vảy, cây me cổ thụ được tu bổ xây quây lại. Nội thất được trang trí theo nghi thức cũ, các án thờ được làm từ gỗ quý, chạm trổ công phu. Án tiền điện là án công đồng, thờ chung các vị trong điện và tiên tổ dòng họ nhà Tây Sơn. Án hậu điện, chính giữa thờ Quang Trung Hoàng đế - Nguyễn Huệ, phía bên thờ Thái đức Hoàng đế - Nguyễn Nhạc, Phía bên trái thờ Đông Định Vương - Nguyễn Lữ. Hai bên điện thờ các văn, võ tướng Tây Sơn. Khi điện thờ mới xây dựng xong chỉ bài trí các án thờ, đến 2004 được đưa vào 9 tượng thờ bằng gốm sứ dát vàng gồm tượng ba anh em nhà Tây Sơn và sáu văn võ tướng tiêu biểu là: Thượng thư bộ binh Ngô Thì Nhậm, Trung thư lệnh Trần Văn Kỷ, Đại tư mã Ngô Văn Sở, Thiếu phó Trần Quang Diệu, Đô đốc Bùi Thị Xuân, Đại tư đồ Võ Văn Dũng. Mỗi tượng được đặt trên một bệ bê tông ốp đá granite màu đỏ cao 1m, trước tượng là án thờ. Trên án bài trí tam sơn, đèn, đài, hạc và bát nhang bằng đồng. Phía trên đầu cột là bức hoành phi bằng gỗ sơn son thếp vàng, trước án thờ Quang Trung Hoàng đế - long chầu nguyệt, trước án thờ Thái đức Hoàng đế - Nguyễn Nhạc và án thờ Đông Định Vương - Nguyễn Lữ trang trí họa tiết hoa lá hóa rồng.

 0x

Cổng Đài Kính Thiên, xã Bình Tường, huyện Tây Sơn.

Hiện nay, ngoài ngày hiệp kỵ (giỗ) Tây Sơn (15/11 âm lịch), ngày kỷ niệm Chiến thắng Đống Đa (mùng 5 tháng giêng âm lịch), còn có ngày kỵ Quang Trung Hoàng đế (29/7 âm lịch). Trong các ngày này, Bảo tàng Quang Trung cùng ban nghi lễ điện thờ long trọng tổ chức cúng kỵ theo nghi thức truyền thống. Nhân dân trong và ngoài tỉnh tập trung về dự Hội rất đông và thăm viếng điện thờ, cây me cổ thụ, giếng nước gia đình Tây Sơn như trở về cội nguồn, về nơi địa linh nhân kiệt để thắp hương tưởng niệm, tri ân những người đã có công với đất nước với dân tộc. Điện Tây Sơn dù đã trải qua bao năm tháng nhưng vẫn được nhân dân địa phương bảo tồn và phát huy giá trị nhằm thỏa mãn đời sống tâm linh của mọi người. Điện Tây Sơn đã được Bộ VHTTDL công nhận là di tích lịch sử - văn hóa quốc gia.

Di tích Bến sông Trường Trầu, cây me, giếng nước cổ :

Ai đến với Phú Phong, nhẹ bước trên cầu Kiên Mỹ bắc qua con sông Kôn nổi tiếng để đến với Bảo tàng Quang Trung, cũng có thể cảm nhận được linh khí núi sông của vùng đất từng sinh ra những anh hùng áo vải Tây Sơn.  Không phải ngẫu nhiên Bảo tàng Quang Trung bắt đầu từ bến Trường Trầu bên dòng sông Kôn và kết thúc ở Điện thờ Tây Sơn tam kiệt. Càng xúc động hơn khi được đứng dưới bóng me cổ thụ từng che mát anh em Nguyễn Huệ giờ vẫn xanh um và được uống những ngụm nước ngọt mát, trong vắt, kéo lên từ cái giếng cổ của gia đình Nguyễn Huệ. Giếng nước được ghép bằng đá ong, (không xây bằng vữa hồ) là nguồn nước nuôi dưỡng ba anh em nhà Tây Sơn trưởng thành.

4x

Giếng cổ trong khu di tích.

Cây me là nơi Nguyễn Nhạc họp bàn việc nước với các nghĩa sĩ và cũng là nơi nhân dân bí mật thờ ba anh em nhà Tây Sơn sau những năm đình bị đốt cháy. Cây Me ở Bảo tàng Quang Trung - Tây Sơn được công nhận là cây Di sản Việt Nam vào ngày 28 -11- 2011. Đây là cổ thụ Bình Định đầu tiên được công nhận Cây Di sản, ngoài giá trị lâu năm, cảnh quan, cây me này có ý nghĩa đặc biệt về mặt văn hóa, lịch sử; được xem là biểu tượng cho sức sống, sự trường tồn của phong trào Tây Sơn trong lòng dân tộc.

5x

Cây me cổ thụ trong di tích.

Bảo tàng Quang Trung:

Với 11.057 tư liệu hiện vật gốc và hàng trăm hiện vật phục chế về Nhà Tây Sơn, Bảo tàng Quang Trung được coi đang sở hữu một kho tư liệu, hiện vật giàu có, phong phú nhất về một thời đại lừng lẫy và vị vua kiệt xuất nhất, được yêu mến trong lịch sử dân tộc. Đây là thành quả một quá trình nỗ lực không ngừng của tập thể cán bộ, nhân viên Bảo tàng trong mấy chục năm qua, kể từ ngày thành lập 1977. Bước chân của họ đã đi khắp đất nước, ra cả nước ngoài để tập hợp về đây tất cả những tư liệu hiện vật liên quan đến phong trào Tây Sơn và vua Quang Trung. Ta có thể gặp những báu vật như chiếc trống da voi của đồng bào Tây Nguyên tham gia phong trào Tây Sơn, ấn tín, các sắc phong, gia phả của nhiều văn thần, võ tướng; chuông đồng, súng thần công, ấn tín, tiền đồng Thái Đức, Quang Trung, Cảnh Thịnh, tấm bia mộ tổ dòng họ Tây Sơn…Nhiều hiện vật trong số này được nhân dân Bình Định và nhiều địa phương trong cả nước lưu giữ tặng lại bảo tàng. Cũng có một số hiện vật được Đại sứ quán các nước tặng lại Bảo tàng. Tuy vậy, thật xúc động là đến thăm Bảo tàng, ta sẽ được đứng trong đúng mảnh đất  từng là nơi dựng nghiệp của Triều Tây Sơn. Chúng ta được tận mắt thấy di tích bến Trường Trầu lặng lẽ giấu mình sau lùm tre bên bờ sông Kôn mênh mông cuộn nước, cái bến sông mà nhờ nghề buôn trầu lên nguồn xuống biển, Nguyễn Nhạc đã thu phục nhân tâm, tập hợp lực lượng nhân dân Kinh - Thượng, mưu nghiệp lớn.

6x

 Một không gian trưng bày của Bảo tàng Quang Trung.

Tại Bảo tàng Quang Trung còn có hai hiện vật đặc biệt ấn tượng đó là: Võ thuật và trống trận Quang Trung. Đây cũng chính là hai di sản phi vật thể lớn của Nhà Tây Sơn. Ba anh em Tây Sơn là những người có vai trò rất to lớn khai sáng, phát triển, hoàn thiện các võ phái Bình Định, cải cách nâng cao các bài quyền, bài binh khí để truyền dạy cho nghĩa quân. Tương truyền, Nguyễn Huệ sáng tạo Yến phi quyền, Độc lư thương, Nguyễn Lữ sáng tạo Hùng kê quyền, được coi là những độc chiêu của võ thuật Binh Định. Cũng chính Nguyễn Huệ đã chủ trương hình thức đưa nhạc trống vào khích lệ ba quân chiến đấu, còn truyền lại ngày nay với tên gọi trống trận Quang Trung. Do vậy, nhà biểu diễn võ, nhạc và đội biểu diễn nhạc, võ đã trở thành một phần không thể thiếu của Bảo tàng Quang Trung. Các buổi biểu diễn nhạc, võ bao giờ cũng là một final bất ngờ và kỳ thú với du khách. Tại đấy, người ta sẽ khám phá ra ở cái xứ được gọi là đất võ trời văn này, nhạc và võ chỉ là một, trong nhạc có võ, võ cũng đầy chất nhạc, những người biểu diễn quyền cước, binh khí và kèn trống kia khó phân biệt ai là nghệ sĩ còn ai là võ sĩ. Chỉ có thể gọi họ bằng một cái tên: những nghệ sĩ –võ sĩ. Những người này đã giúp ta hiểu: võ thuật ở tầm cao và chiều sâu của nó, chính là văn hóa là nghệ thuật, và nghệ thuật, văn hóa có thể và cần phải song hành.

Bà Võ Thị Thuận, nghệ sĩ biểu diễn trống trận Quang Trung sẽ làm rung động lòng người với dàn trống trận 12 chiếc tại Bảo tàng Quang Trung và nhiều nơi trong và ngoài nước. Bà là người nối nghiệp của một gia đình từng 9 đời đánh trống trận Tây Sơn.

Thăm khu nhà trưng bày hơn 11.000 tư liệu, hiện vật gốc và hàng trăm hiện vật phục chế của Triều đại Tây Sơn của Bảo tàng Quang Trung, du khách sẽ hiểu hơn về một thời đại lừng lẫy của Hoàng Đế Quang Trung- Nguyễn Huệ trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Nhiều hiện vật gốc được giữ gìn nguyên vẹn như chiếc trống da voi của đồng bào Tây Nguyên tham gia phong trào Tây Sơn, ấn tín, các sắc phong, gia phả của nhiều văn thần, võ tướng; chuông đồng, súng thần công, ấn tín, tiền đồng Thái Đức, Quang Trung, Cảnh Thịnh, tấm bia mộ tổ dòng họ Tây Sơn… Bảo tàng Quang Trung không chỉ là một Di tích lịch sử mà còn là một điểm du lịch hấp dẫn của Bình Định. Đến đây, du khách như được ngược dòng lịch sử để sống với tinh thần thượng võ, anh hùng, nghĩa hiệp, ý chí đấu tranh kiên cường qua lịch sử oai hùng của phong trào khởi nghĩa Tây Sơn và những chiến công lừng lẫy của Quang Trung- Nguyễn Huệ.

Năm 2013, tỉnh Bình Định đã có quy hoạch, dự án mở rộng, nâng cấp Bảo tàng Quang Trung. Dự án được xây dựng trên tổng diện tích sử dụng hơn 17 ha, chia làm 4 khu (A, B, C, D) với tổng mức đầu tư  trên 211 tỷ đồng. Dự án triển khai xây dựng mới khu vực đền thờ, bao gồm điện thờ văn thần võ tướng nhà Tây Sơn; đền thờ Tây Sơn tam kiệt và thân sinh; hậu cung; khôi phục Bến Trường Trầu; nâng cấp bổ sung, phục dựng trưng bày hiện vật... Hiện nay, dự án mở rộng, nâng cấp bảo tàng Quang Trung vẫn đang trong quá trình triển khai thực hiện ./.

Minh Vượng

Thông tin bổ sung

  • Địa chỉ: Bảo tàng Quang Trung
  • Tọa độ X: 13.920625
  • Tọa độ Y: 108.920806
Lâm phạm

Thật tuyệt khi đựợc sinh ra và lớn lên tại quy nhơn

Website: quynhon.gov.vn

1200 ý kiến

  • Comment Link
    ApokoaloMer ApokoaloMer Posted on Tháng 9 22, 2017

    cialis pharmacie en ligne belgique
    prix de viagra en tunisie
    acheter leboncoin cialis
    levitra le moins cher
    ou trouver du viagra pas cher
    valtrex paris pharmacie en ligne
    achat viagra sur internet forum
    acheter strattera en ligne
    vente acai online store
    achat viagra fr
    celebrex prix franche comte
    acheter orlistat
    alli immobilier en france
    cialis 5g acheter
    achat paroxetine en ligne

  • Comment Link
    ApokoaloMer ApokoaloMer Posted on Tháng 9 22, 2017

    actifed allergie cetirizine 10 mg prix
    recherche de xenical en france
    acheter cialis rapidement
    traitement clomid sans ordonnance
    renova bulex prix vendre
    prix boite viagra pharmacie
    acheter du cialis en pharmacie mГ©dicaments
    prix malarone cialis
    achat du viagra en suisse
    acheter zyban pas cher
    liste pays vente libre viagra
    acheter du viagra pharmacie
    acheter cialis en ligne canada

  • Comment Link
    ApokoaloMer ApokoaloMer Posted on Tháng 9 22, 2017

    prix de cetirizine
    prix viagra 100mg troubles de l Г©rection
    viagra prix pas cher
    alli vente libre canada prix pharmacie
    alli vente libre belgique
    ou acheter viagra lyon
    finasteride pas cher
    mort viagra acheter pharmacie
    zovirax ordonnance ou pas
    commander du viagra en france effets secondaires
    renova bulex prix
    cialis occasion en france
    prix crestor
    acheter du viagra sans ordonnance en pharmacie
    vente de tadalafil en france

  • Comment Link
    ApokoaloMer ApokoaloMer Posted on Tháng 9 22, 2017

    commander viagra suisse
    zocor prix en ligne
    cialis.canada achat
    cialis vente libre espagne
    cozaar 100 prix
    alli vente en parapharmacie
    arimidex achat
    risperdal acheter
    cialis pas cher paris
    vente libre orlistat 60 mg
    cout viagra en france

  • Comment Link
    ApokoaloMer ApokoaloMer Posted on Tháng 9 22, 2017

    meldonium en france
    viagra en vente sur internet
    alli prix medicament
    acheter cialis 5mg en ligne
    acheter zoloft en ligne
    achat de misoprostol
    prix lipitor en pharmacie
    plan b fingerboard vente
    prix misoprostol maroc
    acheter prevacid
    prix aciclovir merck pommade ophtalmique
    acheter propranolol
    acheter cialis 10mg
    site securise achat viagra

  • Comment Link
    ApokoaloMer ApokoaloMer Posted on Tháng 9 22, 2017

    acheter cialis super active
    viagra ordonnance ou pas problГЁmes cardiaques
    viagra ordonnance you pas
    celebrex prix maroc
    forum achat levitra internet
    prix du viagra en france en pharmacie
    prix levitra 20mg troubles de l Г©rection
    acheter viagra casablanca
    prijs lariam acheter pharmacie
    le cout xenical
    acheter propecia paris effets secondaires
    prix du cialis en france

  • Comment Link
    ApokoaloMer ApokoaloMer Posted on Tháng 9 22, 2017

    peut on acheter du kamagra en pharmacie
    cout zovirax
    acheter cialis internet canada
    ou acheter du viagra en andorre
    prix de la doxycycline effets secondaires
    achat viagra france canada
    lipitor interdit en france
    groupe russe viagra acheter
    comment acheter viagra pharmacie
    acheter du viagra generique vous

  • Comment Link
    ApokoaloMer ApokoaloMer Posted on Tháng 9 22, 2017

    motilium en vente libre
    achat cialis express
    comparatif prix viagra
    kamagra pour femme pharmacie en ligne
    achat viagra yahoo
    viagra acheter pharmacie
    prix entretien renova bulex
    topamax sans ordonnance
    viagra ordonnance maroc
    achat de viagra en allemagne

  • Comment Link
    ApokoaloMer ApokoaloMer Posted on Tháng 9 22, 2017

    xenical medicament en ligne
    viagra funny stories pharmacie en ligne
    acheter viagra et cialis en ligne
    xenical toujours en vente
    medicament cialis prix en pharmacie
    achat cialis original ligne
    ou peut on acheter du kamagra
    kamagra prix de vente
    prix du viagra en pharmacie en belgique
    acheter viagra bordeaux
    cialis par internet achat
    achat viagra homme
    vente de cialis sur internet dysfonction Г©rectile
    lioresal acheter celebrex
    achat viagra en belgique

  • Comment Link
    ApokoaloMer ApokoaloMer Posted on Tháng 9 22, 2017

    achat cialis veritable
    viagra 100mg achat
    zoloft 50 mg prix
    prix motilium au maroc
    vente dafalgan codeine
    prix de l'aldactone
    prix viagra au maroc troubles de l Г©rection
    viagra pfizer en france
    prix du seroquel
    viagra cialis acheter

Gửi bình luận

Make sure you enter the (*) required information where indicated. HTML code is not allowed.

Facebook